Ope brev til samferdselsminister Kamzy Gunaratnam og ansvarlege styresmakter.
Vi er einige i målet: Fiskevatn skal ikkje renna ut på norske vegar. Men styresmaktene må regulera heile årsakskjeda – ikkje berre bøteleggja siste ledd som får ei ferdig lasta og plombert tralle.
Les også: Statens vegvesen får bøtelegge fiskesøl fra transport
Eit nytt gebyr løyser ikkje årsaka
Frå 18. september 2026 kan Statens vegvesen ileggja overtredingsgebyr ved ulovleg avrenning frå køyretøy. Regjeringa opplyser at satsane er 2 000 kroner for sjåfør og 20 000 kroner for transportføretaket. Samstundes seier regjeringa at krav om tett emballasje framleis er under utgreiing.
Det er nettopp dette som provoserer transportnæringa: Sanksjonen mot sjåfør og transportør er på plass no, medan tiltaket som kan fjerna mykje av sjølve årsaka – tett emballasje – enno blir vurdert.
I svært mange tilfelle får transportøren ei ferdig lasta og plombert tralle. Fisken er pakka og isa hos avsendar, og transporttemperaturen er fastsett. Sjåføren kan ikkje bryta plomberinga, pakka fisken om eller skifta ut kassar undervegs. Likevel er det sjåføren og transportføretaket som står ute på kontrollplassen når vatnet kjem.
Oppsamlingstank er ikkje ei komplett løysing
Oppsamlingstankar kan vera eitt teknisk tiltak, men dei flyttar også problemet vidare. Kva skal skje når tanken er full? Kvar finst infrastrukturen for lovleg og hygienisk tømming langs transportkorridorane? Korleis skal systemet fungera når tank, ventilar og røyr blir utsette for vintertemperaturar?
Ein kan ikkje innføra eit ansvarssystem der sjåføren skal samla opp væska, utan samstundes å ha eit realistisk system for kapasitet, tømming, reinhald og drift. Transportørane skal sjølvsagt gjera sin del, men løysinga må fungera i den verkelege transportkvardagen – også på fjellovergangar og i streng kulde.
Løysinga ligg i stor grad før bilen køyrer frå pakkeriet
Vårt forslag er enkelt: Styresmaktene må prioritera krav som hindrar at smeltevatnet kjem ut av emballasjen i utgangspunktet. Mattilsynet og Nærings- og fiskeridepartementet bør få på plass eit tydeleg, praktisk og raskt regelverk for emballasje ved transport av fersk fisk.
Når transportforma inneber risiko for avrenning, må fisken pakkast i tette og eigna kassar. Avsendar må levera tilstrekkeleg nedkjølt vare, bruka emballasje som toler transporten og bera ansvar for den delen av transportkjeda avsendar faktisk kontrollerer.
Det finst allereie tette kasseløysingar i marknaden. Poenget er derfor ikkje å finna opp eit nytt prinsipp, men å stilla eit krav som angrip kjelda til avrenninga. Vi viser mellom anna til løysingar som er tekne i bruk i delar av sjømatnæringa, og meiner styresmaktene bør dokumentera og standardisera dei løysingane som fungerer best.
Våre krav til styresmaktene:
- Framskund arbeidet med krav til tett og eigna emballasje for fisketransport, med klare overgangsreglar.
- Plassér ansvar gjennom heile transportkjeda: pakkeri/avsendar, transportføretak og sjåfør må svara for det kvar av dei faktisk kan påverka.
- Lag praktiske reglar for plomberte lastar. Ein sjåfør kan ikkje gjerast ansvarleg som om han hadde kontroll over pakkinga når lasten ikkje kan opnast.
- Dersom oppsamlingstankar skal krevjast eller forventast, må styresmaktene først avklara kapasitet, hygienisk tømming, reinhald, frostproblematikk og nødvendig infrastruktur.
- Sørg for lik og effektiv kontroll av norske og utanlandske transportørar, og effektive ordningar som sikrar at ilagde reaksjonar faktisk blir følgde opp på tvers av landegrenser.
- Praktiser regelverket konsekvent for relevant avrenning frå køyretøy, uavhengig av kva næring eller køyretøytype som står bak, når forholdet fell inn under same regelverk og skaper tilsvarande trafikkfare.
Til samferdselsministeren: Bli med på tur
Kamzy Gunaratnam: Bli gjerne med på ein fisketransport frå pakkeri til mottakar. Sjå ei ferdig lasta og plombert tralle, sjå kva sjåføren faktisk kan og ikkje kan kontrollera, og sjå korleis løysingane fungerer i vinterdrift før ytterlegare ansvar blir lagt på siste ledd i kjeda.
Vi forsvarer ikkje avrenning. Vi ber om eit system som faktisk stoppar henne. Det er ein vesentleg forskjell.
Når staten kan innføra gebyr straks, må staten også kunna setja tilsvarande kraft bak førebyggjande krav hos den som pakkar og klargjer vara. Elles risikerer vi at transportøren blir gjort til syndebukk for ein konstruksjons- og emballasjeutfordring som oppstår før bilen køyrer frå rampen.
Til transportkjøparar, pakkeri og bileigarar
Før lasting og avgang bør ansvar, emballasje, temperatur, avrenningsrisiko og avvik dokumenterast skriftleg. Dersom avrenning blir oppdaga, bør forholdet noterast som avvik og meldast til oppdragsgivar før vidare transport når det er praktisk mogleg.
Konkrete råd om signering av fraktbrev, lossing, tomfrakt, ansvarsoverføring og eventuelle kollektive tiltak må vurderast opp mot den aktuelle transportavtalen, NSAB der dette er avtalt, og gjeldande regelverk. Poenget vårt er at næringa må dokumentera problema og stå samla om krav til ei løysing som verkar.
Dette handlar også om konkurransekraft
Norsk transportnæring lever med små marginar, høge kostnader og hard internasjonal konkurranse. Då er det avgjerande at kontroll og handheving er reelt likeverdig. Norske føretak skal ikkje sitja igjen med rekninga dersom utanlandske aktørar i praksis slepp unna innkrevjing eller oppfølging.
Vi ber derfor Statens vegvesen og Samferdselsdepartementet offentleg gjera greie for korleis gebyr mot utanlandske førarar og føretak skal sikrast og krevjast inn. Like konkurransevilkår må vera meir enn eit prinsipp på papiret.
